Các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thách thức chưa từng có đối với cấu trúc của Internet, nơi vốn được thiết kế dựa trên quy mô tương tác giữa người với người. Việc tạo ra giọng nói, video và văn bản giả lập ngày càng trở nên rẻ hơn và tinh vi đến mức khó phân biệt đâu là thực, đâu là ảo. Chúng ta đã quá quen thuộc với các mã xác thực CAPTCHA phiền toái, nhưng giờ đây, các tác nhân AI thậm chí đã bắt đầu giao dịch và tương tác y hệt như con người.
Vấn đề không nằm ở sự tồn tại của AI, mà là do Internet hiện tại thiếu một cơ chế tự nhiên để phân tách ranh giới giữa người và máy, trong khi vẫn phải đảm bảo tính riêng tư và sự tiện dụng. Đây chính là lúc công nghệ chuỗi khối (Blockchain) phát huy vai trò quan trọng hơn bao giờ hết.
Nâng cao chi phí cho các hành vi mạo danh
Trí tuệ nhân tạo có khả năng giả mạo giọng nói, khuôn mặt, phong cách viết, video và toàn bộ nhân dạng xã hội ở quy mô lớn. Một đối tượng xấu có thể điều khiển hàng nghìn tài khoản ảo, đóng giả làm khách hàng hoặc cử tri với chi phí ngày càng thấp.
Những chiến thuật mạo danh này thực tế không mới, bởi trước đây những kẻ lừa đảo vẫn có thể thuê diễn viên lồng tiếng hoặc gửi tin nhắn giả mạo. Tuy nhiên, điều thay đổi lớn nhất chính là mức giá, khi công nghệ hiện đại cho phép thực hiện các cuộc tấn công này trên diện rộng với chi phí cực rẻ.
Trong khi đó, hầu hết các dịch vụ trực tuyến đều vận hành dựa trên giả định rằng một tài khoản tương ứng với một người thật. Khi giả định này bị phá vỡ, mọi quy trình phía sau đều gặp rủi ro. Các phương pháp phát hiện truyền thống như CAPTCHA chắc chắn sẽ thất bại vì AI học hỏi và cải tiến nhanh hơn các bài kiểm tra được thiết kế để bắt chúng.
Công nghệ chuỗi khối giải quyết vấn đề này thông qua các hệ thống xác thực người thật phi tập trung, giúp việc chứng minh danh tính cá nhân trở nên dễ dàng nhưng lại rất khó để một người tạo ra nhiều danh tính giả. Việc này làm tăng đáng kể chi phí cho các cuộc tấn công mạo danh, khôi phục lại sự khan hiếm ở lớp định danh mà không gây khó khăn cho người dùng thông thường.
BingX: nền tảng giao dịch đáng tin cậy với hàng loạt quyền lợi dành cho người dùng ở mọi cấp độ.
Xây dựng hệ thống định danh phi tập trung
Một trong những cách phổ biến để chứng minh bạn là con người là thông qua danh tính kỹ thuật số, bao gồm tên đăng nhập, mật khẩu và các chứng thực từ bên thứ ba như thẻ căn cước hay điểm tín dụng. Tuy nhiên, bất kỳ hệ thống danh tính nào nằm ở trung tâm của Internet cũng đều có nguy cơ trở thành điểm yếu chí mạng.
Khi các đại diện AI hành động thay mặt con người để giao dịch và liên lạc, bất kỳ ai nắm quyền kiểm soát danh tính đều có thể kiểm soát sự tham gia của người dùng, từ việc thu hồi quyền truy cập đến áp đặt phí hoặc giám sát.
Sự phi tập trung của Blockchain đảo ngược hoàn toàn động lực này. Người dùng, chứ không phải các "người gác cổng" của nền tảng, sẽ là người kiểm soát danh tính của chính mình. Điều này giúp dữ liệu an toàn hơn và có khả năng chống lại sự kiểm duyệt.
Khác với các hệ thống truyền thống, cơ chế xác thực con người phi tập trung cho phép người dùng tự quản lý danh tính và xác minh tính nhân bản của mình một cách trung lập, đồng thời bảo vệ tối đa quyền riêng tư.
Hộ chiếu vạn năng cho các trợ lý ảo AI
Các tác nhân AI hay trợ lý ảo không chỉ tồn tại ở một nơi cố định. Một tác nhân đơn lẻ có thể xuất hiện trên các ứng dụng trò chuyện, email, trình duyệt và nhiều nền tảng khác nhau. Tuy nhiên, hiện tại chưa có cách nào đáng tin cậy để xác định rằng các tương tác ở những nơi khác nhau này đều đến từ cùng một tác nhân, với cùng khả năng và quyền hạn được chủ sở hữu cấp phép. Việc gắn chặt danh tính của một AI vào chỉ một nền tảng khiến nó trở nên vô dụng khi hoạt động ở những môi trường khác.
Một lớp định danh dựa trên Blockchain cho phép các tác nhân AI sở hữu những tấm hộ chiếu vạn năng có thể mang theo bất cứ đâu. Những danh tính này chứa đựng các thông tin về khả năng, quyền hạn và cổng thanh toán, có thể được xác thực từ mọi nơi, khiến việc giả mạo trở nên khó khăn hơn nhiều.
Điều này mở ra cơ hội cho các nhà phát triển tạo ra những trợ lý ảo hữu ích hơn, có thể hoạt động xuyên suốt trong nhiều hệ sinh thái khác nhau mà không lo bị khóa chặt vào bất kỳ nền tảng độc quyền nào.
Giải pháp thanh toán quy mô máy móc
Khi các tác nhân AI ngày càng thực hiện nhiều giao dịch thay mặt con người, các hệ thống thanh toán hiện tại đang dần trở thành nút thắt cổ chai. Việc thanh toán tự động ở quy mô lớn đòi hỏi một hạ tầng mới, chẳng hạn như các hệ thống vi thanh toán có khả năng xử lý những giao dịch cực nhỏ từ nhiều nguồn khác nhau.
Các công cụ tài chính dựa trên Blockchain hiện nay đã cho thấy tiềm năng giải quyết vấn đề này, cho phép thực hiện các giao dịch với chi phí gần như bằng không và khả năng chia nhỏ khoản thanh toán một cách chi tiết.
Quan trọng hơn, hạ tầng này hỗ trợ các giao dịch ở quy mô máy móc như vi thanh toán liên tục và thương mại giữa các AI với nhau, điều mà hệ thống tài chính truyền thống không thể xử lý. Các khoản thanh toán siêu nhỏ có thể được chia cho nhiều nhà cung cấp dữ liệu, cho phép một tương tác của người dùng tự động kích hoạt các khoản trả phí nhỏ đến tất cả các nguồn đóng góp thông qua hợp đồng thông minh. Điều này đảm bảo doanh thu được phân bổ công bằng qua các quy tắc được lập trình sẵn thay vì các quyết định tập trung, tạo ra mối quan hệ tài chính minh bạch giữa các tác nhân tự động.
Củng cố quyền riêng tư trong kỷ nguyên số
Có một nghịch lý nằm ở trung tâm của nhiều hệ thống bảo mật hiện nay là càng thu thập nhiều dữ liệu để bảo vệ người dùng như sinh trắc học hay biểu đồ xã hội thì việc AI giả mạo họ càng trở nên dễ dàng hơn. Đây chính là điểm mà quyền riêng tư và bảo mật trở thành cùng một vấn đề.
Thách thức đặt ra là làm sao để các hệ thống xác thực con người phải đảm bảo tính riêng tư ngay từ mặc định, che giấu thông tin ở mọi khâu để chỉ con người thật mới có thể cung cấp dữ liệu cần thiết.
Các hệ thống Blockchain kết hợp với công nghệ bằng chứng không kiến thức (zero-knowledge proofs) cho phép người dùng chứng minh các sự thật cụ thể, ví dụ như đủ tuổi uống rượu, mà không cần tiết lộ các dữ liệu nhạy cảm như địa chỉ nhà hay ngày sinh chính xác.
Nhờ đó, các ứng dụng nhận được sự đảm bảo cần thiết trong khi các hệ thống AI bị từ chối nguồn nguyên liệu thô để thực hiện hành vi giả mạo. Lúc này, quyền riêng tư không còn là một tính năng phụ trợ mà trở thành lớp phòng thủ cốt lõi để bảo vệ người dùng trước sự xâm lấn của công nghệ.
