5 lợi ích rõ ràng đối với nhà đầu tư cá nhân khi Việt Nam chính thức có sàn giao dịch quốc nội

Sau nhiều năm phát triển trong trạng thái nửa chính thức, thị trường tài sản số tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình quan trọng khi đang có tới 11 đơn vị ấp ủ việc hình thành sàn giao dịch quốc nội trong khuôn khổ pháp lý. Đây không chỉ là bước đi nhằm tăng cường quản lý, mà còn là thay đổi mang tính cấu trúc đối với hàng triệu nhà đầu tư cá nhân, vốn là lực lượng chiếm tỷ trọng lớn nhất nhưng cũng dễ bị tổn thương nhất trên thị trường.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, sự tồn tại của sàn giao dịch nội địa được cấp phép không làm triệt tiêu hoạt động đầu tư, mà ngược lại, góp phần định hình một thị trường minh bạch hơn, an toàn hơn và bền vững hơn. Trường hợp của Hàn Quốc, nơi các sàn giao dịch quốc nội đóng vai trò trung tâm của hệ sinh thái tài sản số, là ví dụ điển hình cho quá trình chuyển đổi này.

Chấm dứt tình trạng "có tiền nhưng không quyền"

Lợi ích mang tính nền tảng khi Việt Nam có sàn giao dịch quốc nội là việc nhà đầu tư cá nhân không còn đứng ngoài khuôn khổ pháp luật. Trong nhiều năm, dù tham gia thị trường với quy mô lớn, nhà đầu tư cá nhân vẫn ở trạng thái “có tiền nhưng không có quyền”, bởi tài sản số chưa được thừa nhận đầy đủ và hoạt động giao dịch chủ yếu diễn ra trên các nền tảng nước ngoài.

Khi sàn giao dịch quốc nội đi vào hoạt động, giao dịch tài sản số được đặt trong quan hệ pháp lý rõ ràng hơn. Nhà đầu tư có cơ sở để xác lập quyền sở hữu, chuyển nhượng hợp pháp và quan trọng hơn là có căn cứ để yêu cầu bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp. Tại Hàn Quốc, việc đưa các sàn giao dịch nội địa vào diện quản lý đã giúp tranh chấp giữa người dùng và sàn được xử lý như tranh chấp dịch vụ tài chính, thay vì rơi vào khoảng trống pháp lý như trước.

Giảm thiểu rủi ro sàn giao dịch biến mất hoặc ngừng hoạt động đột ngột

Một trong những rủi ro lớn nhất mà nhà đầu tư cá nhân từng phải đối mặt không đến từ biến động giá, mà từ chính nền tảng giao dịch. Việc phụ thuộc vào các sàn quốc tế đặt trụ sở ở nước ngoài khiến nhà đầu tư gần như không có khả năng can thiệp khi sàn gặp sự cố.

Thị trường toàn cầu đã chứng kiến nhiều vụ việc sàn giao dịch mang theo tài sản của nhà đầu tư rồi sụp đổ. Vụ phá sản của FTX năm 2022 hay sự sụp đổ của Mt. Gox trước đó là những ví dụ điển hình, cho thấy ngay cả các sàn từng được coi là lớn và uy tín cũng có thể trở thành điểm rủi ro mang tính hệ thống. Trong các trường hợp này, nhà đầu tư cá nhân thường phải chờ đợi nhiều năm trong các quy trình phá sản phức tạp, với khả năng thu hồi tài sản rất hạn chế.

Sàn giao dịch quốc nội không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro, nhưng tạo ra một khác biệt quan trọng. Khi sàn có pháp nhân trong nước và chịu sự giám sát của cơ quan quản lý, nhà đầu tư không còn hoàn toàn bị động. Kinh nghiệm từ Hàn Quốc cho thấy, việc siết điều kiện hoạt động đã buộc nhiều sàn yếu kém rút lui, nhưng đồng thời giúp thị trường ổn định hơn và giảm đáng kể nguy cơ nhà đầu tư mất trắng do sàn biến mất đột ngột.

Đọc thêm: Kỳ án Crypto: Sam Bankman Fried đã mang 11,3 tỷ USD của người dùng đi đâu trong mùa Bull Run 2021?

Minh bạch thông tin giúp nhà đầu tư tránh bẫy thao túng và hiệu ứng đám đông

Thiếu minh bạch thông tin là nguyên nhân cốt lõi khiến nhà đầu tư cá nhân thường chịu thiệt hại nặng trên thị trường tài sản số. Trong môi trường giao dịch tự phát, quyết định đầu tư thường dựa trên tin đồn, quảng bá quá mức hoặc hiệu ứng lan truyền trên mạng xã hội, thay vì thông tin được kiểm chứng.

Thực tế quốc tế đã cho thấy hậu quả của tình trạng này, điển hình là sự sụp đổ của hệ sinh thái Terra năm 2022 liên quan đến Terraform Labs, khi rủi ro cấu trúc không được truyền đạt đầy đủ tới nhà đầu tư cá nhân. Khi mô hình vận hành thất bại, phần lớn thiệt hại rơi vào nhóm nhà đầu tư nhỏ lẻ đến sau.

Sàn giao dịch quốc nội, khi chịu trách nhiệm pháp lý đối với tài sản được niêm yết, có vai trò như một lớp lọc thông tin. Kinh nghiệm tại Hàn Quốc cho thấy việc nâng cao tiêu chuẩn niêm yết và buộc sàn chịu trách nhiệm đã làm giảm đáng kể các trường hợp sụp đổ do thiếu minh bạch, dù quá trình này gây không ít tranh cãi trong ngắn hạn.

Đồ thị bớt nhiễu, giảm độ "bơm thổi" và lái giá

Một thị trường thiếu kiểm soát dòng tiền thường là môi trường lý tưởng cho thao túng và các hoạt động phi pháp. Khi các dòng tiền không rõ nguồn gốc tham gia thị trường, giá cả dễ bị bóp méo, tạo ra những đợt "bơm thổi" bất thường mà nhà đầu tư cá nhân thường là bên chịu thiệt nhiều nhất.

Việc vận hành sàn giao dịch quốc nội đi kèm các yêu cầu về xác minh danh tính và phòng chống rửa tiền giúp thị trường trở nên “sạch” hơn. Tại Hàn Quốc, cơ chế giám sát dòng tiền thông qua hệ thống ngân hàng và cơ quan chức năng đã góp phần hạn chế các hoạt động thao túng có tổ chức, từ đó làm giảm rủi ro hệ thống đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ. Việc bị xác minh danh tính sẽ giúp cho các "cá voi" ít dám thực hiện hành vì này dù có đứng trong bóng tối.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, lợi ích của một thị trường được kiểm soát dòng tiền không nằm ở việc lợi nhuận cao hơn, mà ở khả năng tránh những cú sốc do yếu tố ngoài tầm kiểm soát, giúp quyết định đầu tư dựa nhiều hơn vào phân tích thay vì phản xạ theo biến động cực đoan.

Sàn quốc nội mở đường cho thị trường trưởng thành và phát triển bền vững

Sự thiếu vắng sàn giao dịch quốc nội trong nhiều năm đã khiến thị trường tài sản số phát triển lệch về đầu cơ ngắn hạn. Khi hạ tầng giao dịch được hợp pháp hóa, thị trường có điều kiện chuyển sang giai đoạn trưởng thành hơn, nơi các sản phẩm đầu tư được thiết kế bài bản và chịu sự giám sát chặt chẽ.

Kinh nghiệm từ Hàn Quốc cho thấy quá trình này không diễn ra êm ái. Giai đoạn siết quản lý ban đầu khiến khối lượng giao dịch sụt giảm và tâm lý nhà đầu tư thận trọng hơn. Tuy nhiên, về dài hạn, thị trường trở nên ổn định hơn, với các sản phẩm và mô hình đầu tư phù hợp hơn cho nhà đầu tư cá nhân, thay vì chỉ phục vụ các chu kỳ đầu cơ ngắn.

Đọc thêm: Nhà đầu tư Hàn Quốc tháo chạy khỏi các sàn quốc nội trong năm 2025

Với nhà đầu tư cá nhân Việt Nam, sàn giao dịch quốc nội không hứa hẹn lợi nhuận cao hơn, nhưng mang lại một điều quan trọng hơn: khả năng tham gia thị trường trong dài hạn với mức độ rủi ro được kiểm soát tốt hơn. Đây chính là nền tảng để thị trường tài sản số phát triển bền vững, thay vì lặp lại những chu kỳ hưng phấn và sụp đổ quen thuộc.