Vào ngày 7/6/2007, khuôn viên Đại học Harvard chật kín người để chào đón sự trở lại của một trong những cựu sinh viên nổi tiếng nhất lịch sử trường, Bill Gates. Sau hơn 30 năm kể từ ngày rời bỏ giảng đường để theo đuổi giấc mơ máy tính cá nhân, ông đã quay lại không phải để cổ xúy cho việc bỏ học mà để nhận tấm bằng Tiến sĩ danh dự ngành Luật và chia sẻ những chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc đời.
Mở đầu bài phát biểu, Bill Gates đã khiến cả khán phòng vỡ òa bằng sự hài hước và khiêm tốn đặc trưng. Ông hóm hỉnh nói với các sinh viên rằng ông chính là một tấm gương xấu và đó là lý do tại sao ông được mời phát biểu ở lễ tốt nghiệp thay vì lễ khai giảng. Ông cho rằng nếu ông nói chuyện vào ngày nhập học thì có lẽ số lượng sinh viên ngồi lại đến ngày tốt nghiệp sẽ ít hơn rất nhiều.
Chủ tịch Microsoft cũng tự trào phúng khi gọi mình là kẻ bỏ học thành công nhất của Harvard. Ông chia sẻ vui rằng mình đã làm được một điều đặc biệt là trở thành người đứng đầu lớp của mình dù đó là lớp của những người bỏ học. Bill Gates cũng không quên nhắn nhủ với cha mình đang ngồi dưới khán đài rằng ông đã đợi hơn 30 năm để nói câu này, đó là ông đã thực hiện đúng lời hứa sẽ quay lại trường và lấy tấm bằng đại học.
Tuy nhiên, vượt lên trên những câu chuyện hài hước về bằng cấp, trọng tâm bài phát biểu của Bill Gates lại là một thông điệp nghiêm túc và đầy trăn trở về sự bất bình đẳng. Ông khẳng định điều hối tiếc lớn nhất của ông khi rời Harvard không phải là việc bỏ lỡ kiến thức sách vở mà là sự thiếu hiểu biết về tình trạng nghèo đói và bệnh tật trên thế giới.
Bill Gates thừa nhận rằng khi ông rời Harvard, ông hoàn toàn không hay biết gì về việc hàng triệu người trẻ tuổi ở các quốc gia nghèo đang phải chết vì những căn bệnh vốn có thể chữa trị dễ dàng. Ông nhấn mạnh rằng nhân loại thường đánh giá sự tiến bộ qua những phát minh khoa học nhưng theo quan điểm của ông, những tiến bộ vĩ đại nhất của loài người không nằm ở các khám phá mới lạ mà nằm ở cách những khám phá đó được ứng dụng để giảm thiểu sự bất bình đẳng.
Trong bài diễn văn, ông cũng nhắc lại lời dạy của mẹ mình trước khi bà qua đời, rằng những ai được ban cho nhiều thì cũng sẽ bị đòi hỏi nhiều. Từ đó, ông kêu gọi các tân cử nhân Harvard hãy sử dụng trí tuệ và đặc quyền của mình để giải quyết những vấn đề phức tạp nhất của thế giới. Ông khuyến khích thế hệ trẻ không nên quay lưng lại với những nỗi đau khổ của nhân loại mà hãy dấn thân tìm giải pháp cho những bất công đang hiện hữu.
Vị tỷ phú công nghệ bày tỏ niềm tin lạc quan nhưng cũng đầy thực tế. Ông cho rằng rào cản lớn nhất để ngăn chặn sự thay đổi không phải là thiếu nguồn lực mà là sự phức tạp trong việc tìm ra giải pháp đúng đắn. Ông thách thức các sinh viên hãy dành một phần thời gian và trí tuệ của họ để thấu hiểu cuộc sống của những người có hoàn cảnh trái ngược hoàn toàn với mình.
Bill Gates kết thúc bài phát biểu bằng lời khuyên chân thành rằng đừng để sự phức tạp ngăn cản hành động. Ông mong muốn các sinh viên hãy trở thành những nhà hoạt động tích cực để xóa bỏ sự bất công, bởi theo ông, việc phớt lờ nỗi đau của người khác mới thực sự là điều đáng hổ thẹn chứ không phải là việc có hay không một tấm bằng đại học.
Như vậy, toàn bộ nội dung bài phát biểu năm 2007 là minh chứng rõ ràng nhất bác bỏ những thông tin bịa đặt cho rằng Bill Gates coi việc bỏ học là con đường dẫn đến thành công hay là niềm tự hào lớn nhất của đời mình. Ngược lại, ông luôn đề cao tri thức và trách nhiệm xã hội của những người có học thức.
Bài phát biểu năm 2007 của Bill Gates cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị thời đại. Nó không chỉ xóa tan những hiểu lầm về quan điểm giáo dục của ông mà còn đặt ra một chuẩn mực mới cho định nghĩa về sự thành công. Thành công không chỉ đo đếm bằng tài sản hay danh tiếng cá nhân mà còn được tính bằng những đóng góp thiết thực để nâng cao chất lượng sống cho những cộng đồng yếu thế trên toàn cầu.
