Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung liệu đã đến hồi kết?

Bước đi "giảm nhiệt" từ Bắc Kinh

Theo Thông báo số 10 năm 2025 của Ủy ban Thuế quan, hiệu lực từ 13:01 ngày 5/11/2025, Trung Quốc sẽ tạm dừng việc áp dụng mức thuế bổ sung 24% đối với hàng hóa nhập khẩu có nguồn gốc từ Mỹ trong thời hạn một năm. Thay vào đó, mức thuế 10% sẽ được duy trì, dựa trên các thỏa thuận và đồng thuận đạt được trong các cuộc tham vấn kinh tế - thương mại song phương. Quyết định này dựa trên Luật Thuế quan, Luật Hải quan và Luật Thương mại Đối ngoại của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc pháp luật quốc tế cơ bản, với sự phê chuẩn của Hội đồng Nhà nước.

Thông báo từ Bắc Kinh không liệt kê cụ thể các mặt hàng bị ảnh hưởng, mà áp dụng chung cho các sản phẩm đã bị áp thuế bổ sung theo thông báo trước đó. Điều này bao gồm một loạt hàng hóa từ nông sản, công nghệ đến sản phẩm công nghiệp – những lĩnh vực từng là "điểm nóng" trong cuộc chiến thương mại kéo dài từ năm 2018.

Động thái này được đưa ra chỉ vài ngày sau cuộc gặp cấp cao giữa các quan chức Mỹ và Trung Quốc tại Busan, Hàn Quốc - nơi hai người đứng đầu của cả 2 siêu cường trực đối thoại về thương mại. Từ phía Mỹ, Bộ Thương mại cũng đã quyết định giảm thuế đối với hàng hóa từ Trung Quốc, đơn cử như việc dừng đánh thuế 100% với hàng công nghiệp. Bắc Kinh nhấn mạnh rằng việc điều chỉnh này nhằm "thúc đẩy quan hệ kinh tế - thương mại lành mạnh và ổn định giữa hai nước", đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia.

Hành trình dài hơi của cuộc chiến thuế quan

Để hiểu rõ ý nghĩa của thông báo này, cần lật lại lịch sử về mối quan hệ giữa 2 quốc gia. Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung bùng nổ từ năm 2018 dưới thời Tổng thống Donald Trump, với hàng loạt cáo buộc về mất cân bằng thương mại, đánh cắp sở hữu trí tuệ và trợ cấp nhà nước. Mỹ đã áp thuế lên hơn 360 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh đáp trả bằng thuế quan lên khoảng 110 tỷ USD hàng Mỹ, chủ yếu nhắm vào nông sản như đậu nành và thịt lợn.

Dù có những thỏa thuận tạm thời như "Giai đoạn 1" năm 2020, căng thẳng không hề suy giảm. Dưới thời Tổng thống Joe Biden, Mỹ tiếp tục mở rộng các biện pháp hạn chế công nghệ (như cấm xuất khẩu chip tiên tiến sang Trung Quốc), trong khi Bắc Kinh đẩy mạnh chiến lược "lưu thông kép" nhằm giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ và tăng cường chuỗi cung ứng nội địa.

Thông báo mới nhất này có thể được xem là một phần của nỗ lực giảm căng thẳng thương mại, đặc biệt khi cả hai nước đang đối mặt với thách thức nội tại riêng. Về phía Mỹ lo ngại suy thoái kinh tế trước bầu cử giữa kỳ, còn Trung Quốc vật lộn với tăng trưởng chậm lại do bất động sản và tiêu dùng yếu.

Đọc thêm: Chính phủ Mỹ tê liệt sang ngày thứ 30. Hơn 40 triệu người dân nguy cơ mất trợ cấp thực phẩm

Kết thúc hay chỉ là đợt "nghỉ ngơi tạm thời"?

Dù mang tính tích cực, thông báo này chưa phải là "dấu chấm hết" cho cuộc chiến thương mại. Việc tạm dừng thuế 24% chỉ kéo dài một năm, và mức 10% vẫn được giữ nguyên, một mức thuế "mềm mại" hơn nhưng vẫn tạo gánh nặng cho doanh nghiệp Mỹ. Thêm vào đó, các vấn đề cốt lõi như sở hữu trí tuệ, trợ cấp công nghệ (như trong lĩnh vực xe điện và pin mặt trời) chưa được giải quyết triệt để. 

Động thái của Trung Quốc được cho là "bước đi chiến lược" để giành lợi thế ngoại giao, đặc biệt khi Mỹ đang chuẩn bị cho chính sách thương mại bảo hộ mạnh mẽ hơn. Theo phân tích từ Viện Brookings, việc giảm thuế có thể giúp xuất khẩu Mỹ tăng 5-7% sang Trung Quốc trong năm tới, nhưng chỉ khi Washington có màn “đáp lễ” tương xứng.

Đọc thêm: Tổng thống Donald Trump: Nếu đánh giá cuộc gặp với ông Tập trên thang điểm 10, thì tôi cho 12 điểm

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung có thể đang ở chương cuối. Thông báo hôm nay là một tia hy vọng, chứng tỏ hai bên vẫn có không gian đối thoại. Mỹ có lẽ đang muốn cuộc chiến này kết thúc hơn bao giờ hết khi mà tỷ lệ thất nghiệp của xứ cờ hoa đã tăng lên 4,3%, mức cao nhất kể từ năm 2022. Tuy nhiên, để thực sự "kết thúc", cần những thỏa thuận toàn diện hơn, bao gồm cam kết minh bạch và hợp tác đa phương.