Chính sách "hai cửa": sàn quốc tế và sàn nội địa
Ngày 8/10, tại Đà Nẵng, UBND Thành phố phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) và Hiệp hội Blockchain & Tài sản số Việt Nam (VBA) tổ chức Diễn đàn “Đối thoại chính sách tài sản mã hóa: Từ quản lý rủi ro đến kiến tạo thị trường”.
Sự kiện đánh dấu bước đi đầu tiên trong việc triển khai Nghị quyết 05 của Chính phủ và Nghị quyết 222 của Quốc hội – hai khung pháp lý trọng yếu cho phép thí điểm giao dịch tài sản mã hóa trong khuôn khổ Trung tâm tài chính quốc tế (IFC).
Điểm mấu chốt được ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Phát triển thị trường Chứng khoán (UBCKNN), làm rõ là sự phân biệt giữa hai Nghị quyết quan trọng.
Đối với Nghị quyết 222 (Trung tâm Tài chính Quốc tế): Các doanh nghiệp được cấp phép làm thành viên tại các Trung tâm Tài chính Quốc tế (như tại Đà Nẵng) sẽ chỉ được phục vụ người nước ngoài. Đây là một khu vực thí điểm, cô lập để thu hút vốn ngoại và công nghệ, không ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường tài chính trong nước.
Trong khi đó, Nghị quyết 05 (Sàn giao dịch nội địa): Các sàn giao dịch muốn phục vụ người Việt Nam phải được Bộ Tài chính phê duyệt theo khuôn khổ riêng.
“Sau 6 tháng kể từ khi đơn vị VASP (nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa) đầu tiên được cấp phép, các giao dịch tài sản số của nhà đầu tư Việt Nam ngoài hệ thống VASP được cấp phép sẽ bị xử lý theo tính chất vi phạm,” ông Hòa nhấn mạnh.
Đọc thêm: Fed dự kiến cắt giảm lãi suất 2 lần vào cuối năm, liệu có phải "liều thuốc" cho "cơn đau suy thoái"?
Bước đi song song giữa kiểm soát và hội nhập
Việc Việt Nam đẩy mạnh xây dựng khuôn khổ pháp lý không nằm ngoài áp lực quốc tế. Bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) nhấn mạnh: Việc triển khai Nghị quyết 05 giúp Việt Nam thực hiện các cam kết với Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính quốc tế (FATF), sau khi quốc gia bị đưa vào Danh sách xám từ tháng 6/2023.
Các yêu cầu tuân thủ được đặt ra ngay từ giai đoạn thí điểm cho thấy sự nghiêm túc của Chính phủ trong việc kiểm soát dòng vốn bẩn, bao gồm: Định danh khách hàng (KYC/eKYC) nghiêm ngặt với giao dịch từ 1.000 USD trở lên, giám sát giao dịch bất thường, lưu trữ dữ liệu trong nước đến 10 năm - gấp đôi thời hạn trong Luật Phòng chống rửa tiền hiện hành.
Bà Thơ cho rằng các biện pháp này không nhằm “siết chặt đổi mới”, mà để xây dựng niềm tin thị trường, bảo vệ nhà đầu tư và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Rủi ro và cơ hội trong kỷ nguyên tài sản số
Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain Việt Nam (VBA), nhận định: “Song song với cơ hội mở rộng thị trường, rủi ro an toàn tài chính đang gia tăng rõ rệt.”
Theo Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Mạng (IC3) – FBI, năm 2024, thiệt hại toàn cầu do lừa đảo tài sản số đạt 9,3 tỷ USD, tăng 70% so với năm trước và Việt Nam nằm trong top 6 quốc gia có dòng tiền gian lận cao nhất thế giới.
Ông Trung cho rằng để duy trì niềm tin thị trường, cần ứng dụng mạnh mẽ công nghệ tuân thủ (RegTech). Các giải pháp như định danh điện tử (eKYC), AI phát hiện giả mạo, truy vết on-chain, phân tích dữ liệu lớn đang chứng minh hiệu quả trong việc phát hiện giao dịch bất thường và hỗ trợ điều tra.
“Tuân thủ và đổi mới không phải hai cực đối lập. Khi được triển khai đúng cách, công nghệ có thể giúp nhà quản lý giám sát hiệu quả hơn, đồng thời tạo không gian minh bạch cho sáng tạo,” ông Trung nhấn mạnh.
Tín hiệu thận trọng cho thị trường Việt Nam
Với hơn 600 triệu người dùng tài sản số toàn cầu, giao dịch trung bình 204 tỷ USD mỗi ngày, Việt Nam đang bước vào giai đoạn cần xác lập ranh giới rõ ràng giữa đổi mới và kiểm soát rủi ro.
Việc giới hạn hoạt động của các sàn tài sản số tại Trung tâm tài chính quốc tế chỉ dành cho nhà đầu tư nước ngoài là bước đi thận trọng vừa mở cửa thử nghiệm, vừa giữ an toàn cho hệ thống tài chính nội địa.
Cách tiếp cận này phản ánh định hướng “kiến tạo trong khuôn khổ”: Mở đường cho thị trường tài sản số phát triển, nhưng không đánh đổi bằng sự ổn định tài chính quốc gia.
Đọc thêm: Liên minh Tài sản số Việt Nam chính thức được ra mắt
