Nhà đầu tư Việt vì đâu sinh ra tâm lý "ghẻ lạnh" với các dự án trong nước?

Nỗi ác mộng mang tên “Scam”

Thị trường tiền điện tử vốn là một vùng xám hay một “miền Tây hoang dã”, nơi không có luật lệ nhưng lại có dòng vốn khổng lồ tìm đến. Không ít dự án trong nước đã tìm tới “vùng đất” này để bắt đầu đặt những viên gạch cho đế chế của riêng mình. Tiêu biểu như KyberSwap, một ứng dụng DeFi đã có mặt trên thị trường từ năm 2018. Dự án này đã hoạt động qua nhiều năm, mang về gần 40 triệu USD doanh thu.

Hay một ví dụ khác như Axie Infinity vào năm 2021 cũng mang về doanh thu 488 triệu USD chỉ trong 3 tháng, từ tháng 5 đến tháng 8 cùng năm. Sự trỗi dậy của các kỳ lân công nghệ Việt kéo theo làn sóng ăn theo của nhiều dự án kém chất lượng trong nước.Mô hình game tích hợp công nghệ Blockchain, thường được gọi với cái tên GameFi, trở thành xu hướng. Nhiều dự án GameFi Việt mọc ra “như nấm sau mưa” sau sự thành công của Axie Infinity, một phần vì “dễ làm, dễ trúng thưởng”.

Các dự án này chỉ việc mua lại nguyên liệu và nguồn lực từ các game truyền thống, sau đó tích hợp công nghệ Blockchain với các vật phẩm, từ đó một dự án mới được ra đời. Tuy nhiên, chỉ có số ít dự án làm thật, ăn thật; nhiều dự án đình đám từng chết yểu ngay sau khi token ra mắt. Máy chủ đóng cửa và không còn người chơi.

Các dự án theo dạng này cũng không có cơ chế tạo doanh thu bền vững như các ứng dụng DeFi. Đa phần các dự án GameFi sẽ phát hành NFT từ hợp đồng thông minh và sau đó mở bán các NFT này trên nền tảng. Số tiền bán được sẽ được dùng một phần để thêm thanh khoản cho token, phần còn lại dùng để phát triển.

Tuy nhiên, chỉ có số ít dự án tiếp tục phát triển. Đa phần sau khi bán NFT, dự án bắt đầu có dấu hiệu sử dụng vốn sai cách. Elemon là một ví dụ điển hình: gọi vốn thành công 2,28 triệu USD, sau đó niêm yết token và gần như biến mất. Không chỉ một mà nhiều dự án trong nước sử dụng mô hình tương tự ở thời điểm trước đây khiến cho nhiều nhà đầu tư hoang mang và mất niềm tin.

Đọc thêm: Bắt giữ hai đối tượng trong đường dây lừa đảo tiền ảo DHT

Đồ thị giá “một đi không trở lại”

Token vốn là điều ít được nhắc đến bởi đội ngũ phát triển dự án, tuy nhiên đây lại là thứ mà nhà đầu tư thứ cấp quan tâm nhất. Một ví dụ điển hình là C98, token quản trị của Coin98, được niêm yết vào tháng 6 năm 2021. C98 từng chạm mốc 6,4 USD nhưng sau 4 năm phát hành, đồng tiền này đã mất 99,57% giá trị so với đỉnh.

Giải thích cho vấn đề này có thể đến từ hai yếu tố chính là sự rút vốn của thị trường khỏi nhóm altcoin và áp lực chốt lời từ các nhà đầu tư sớm. Theo dữ liệu từ Dropstabs, các quỹ như Multicoin Capital hay IOSG Ventures vẫn có mức lợi nhuận 38,4 lần tại thời điểm bắt đầu mở khóa token vào quý 3 năm 2022. Mức lợi nhuận khổng lồ khiến họ dễ dàng chốt lời mạnh, từ đó tạo sức ép và khiến đồ thị khó có thể hồi phục.

C98 là một trong số ít dự án có uy tín và vẫn còn hoạt động dù giá token đã giảm nhiều lần. Trong khi đó, nhiều dự án Việt khác như Elemon hay Zuki Moba đã không còn hoạt động sau nhiều năm, và token gần như vô giá trị vì không còn thanh khoản. Những đồ thị chỉ giảm sau niêm yết, hồi phục rồi lại tiếp tục giảm của các dự án Việt khiến nhà đầu tư mất dần niềm tin vào khả năng sinh lời. Từ đó hình thành tâm lý “phòng thủ” trước những dự án nội địa.

Đọc thêm: Nhà đầu tư Việt được “nâng tầm” khi thị trường tiền điện tử ra khỏi “vùng xám” 

Tâm lý sính ngoại

Sính ngoại vốn tồn tại lâu trong tiềm thức người Việt. Nhiều nhà đầu tư sẵn sàng rót vốn vào các dự án nước ngoài dù cùng lĩnh vực với các dự án trong nước. Nhiều người cho rằng các kỹ sư nước ngoài “luôn luôn” giỏi hơn kỹ sư Việt, dù thực tế không phải lúc nào cũng vậy.

Không thiếu các dự án DeFi hay GameFi quốc tế từng phải đóng cửa dù đội ngũ phát triển từng học tập và làm việc tại những tổ chức lớn. Nhìn chung, sự dè chừng của nhà đầu tư Việt đối với các dự án nội địa không phải xuất phát từ định kiến đơn thuần, mà đến từ những “vết thương” thật sự của thị trường trong quá khứ. 

Để lấy lại niềm tin, các dự án Việt cần chứng minh bằng hành động: minh bạch hơn, quản trị tốt hơn và tập trung vào giá trị thực thay vì chỉ chạy theo xu hướng. Khi chất lượng được cải thiện và những tấm gương thành công xuất hiện nhiều hơn, tâm lý “ghẻ lạnh” chắc chắn sẽ dần được xoá bỏ.