Internet Computer là gì?
Internet Computer (ICP) là một dự án blockchain do Dfinity Foundation phát triển, ra mắt năm 2021. Khác với nhiều blockchain truyền thống chỉ tập trung vào thanh toán hoặc smart contract, ICP được thiết kế để trở thành một “internet phi tập trung” – nơi ứng dụng có thể chạy trực tiếp trên blockchain, không phụ thuộc vào máy chủ tập trung hay dịch vụ đám mây như Amazon Web Services.
Điểm mạnh của ICP nằm ở khả năng mở rộng quy mô, tốc độ xử lý cao, cơ chế phí “reverse gas” (nhà phát triển chi trả thay vì người dùng) và khả năng tích hợp sâu dữ liệu cũng như ứng dụng.
Chính nhờ định hướng này, ICP được cộng đồng chú ý, đặc biệt khi dự án công bố tham vọng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) chạy trực tiếp on-chain, một bước đi chưa blockchain nào khác thực hiện được.
Đọc thêm: Arthur Hayes: Thị trường crypto có thể bùng nổ khi quỹ TGA của Mỹ đạt 850 tỷ USD
Internet Computer đặt cược lớn vào AI
Theo Dominic Williams, nhà sáng lập Dfinity, việc đưa AI on-chain có thể mở ra một hạ tầng công nghệ mới, nơi AI trở thành “lập trình viên chính” thay vì con người.
Theo ông, thị trường crypto hiện tại vẫn xoay quanh biến động giá, thanh khoản và hoạt động kho bạc, nhưng về lâu dài, công nghệ nền tảng sẽ quyết định giá trị. “Thị trường cuối cùng sẽ phản ánh những gì thực sự đang diễn ra, dù hiện tại điều đó chưa thể hiện rõ trong giá ICP,” Williams nói trong cuộc phỏng vấn với CoinDesk.
AI chạy trực tiếp trên blockchain
Từ năm ngoái, ICP đã thử nghiệm thành công việc chạy mạng nơ-ron dưới dạng smart contract, trước hết ở các ứng dụng như nhận diện hình ảnh và khuôn mặt. Đây được xem là minh chứng rằng AI có thể hoạt động gốc trên blockchain, thay vì dựa vào hạ tầng ngoài chuỗi.
Khác với nhiều dự án “decentralized AI” phải phụ thuộc vào hạ tầng ngoài chuỗi như Amazon Web Services, ICP hướng đến việc tích hợp toàn bộ quy trình phát triển và vận hành AI on-chain. Williams mô tả đây là “một internet tự viết” – nơi người dùng chỉ cần mô tả yêu cầu, AI sẽ tự động tạo ra ứng dụng và chạy trực tiếp trên Internet Computer.
Tầm nhìn này cũng đồng nghĩa với việc AI có thể thay thế nhiều công đoạn lập trình truyền thống: Viết mã, thiết lập cơ sở dữ liệu, duy trì máy chủ. ICP còn cung cấp môi trường vận hành với cơ chế “reverse gas” giúp loại bỏ các rào cản như phí giao dịch hay di chuyển dữ liệu.
Theo Williams, “AI có thể phát triển ứng dụng nhanh gấp hàng trăm lần con người, và blockchain cung cấp bộ khung an toàn để đảm bảo tính minh bạch, bền vững.”
Từ thử nghiệm đến ứng dụng thực tế
Một số hackathon gần đây đã cho thấy tiềm năng này. Người tham gia, kể cả không có nền tảng kỹ thuật, đã sử dụng AI trên ICP để xây dựng các ứng dụng: Từ nền tảng cộng đồng lập bản đồ ổ gà, cho tới công cụ tạo di chúc và chỉ dẫn y tế.
Williams tin rằng hàng triệu ứng dụng tương tự có thể xuất hiện trong tương lai, giúp doanh nghiệp nhỏ, tổ chức phi lợi nhuận và cá nhân dễ dàng tiếp cận công nghệ mà không cần kỹ năng lập trình phức tạp. Thanh toán có thể thực hiện bằng tiền pháp định, trong khi hệ thống vận hành ngầm dựa trên token crypto.
Khoảng cách giữa công nghệ và giá token
Dù ICP đạt những tiến bộ công nghệ, giá token vẫn chưa bứt phá rõ rệt. ICP từng tăng mạnh khi công bố tích hợp AI năm ngoái, nhưng sau đó lại vận động cùng nhịp với thị trường chung thay vì phản ánh mức độ ứng dụng thực tế.
Williams thừa nhận khoảng cách này, nhưng tin rằng thị trường sẽ sớm bắt kịp. “Đây có thể là lần đầu tiên Web3 vượt mặt Web2 về mặt công nghệ, mà không cần đến động lực từ token,” ông nhấn mạnh. “Cú sốc sẽ đến khi mọi người nhận ra rằng chỉ cần nói chuyện với AI, một ứng dụng blockchain sẽ ngay lập tức xuất hiện trên trình duyệt.”
Đọc thêm: Sahara AI hé lộ lộ trình mới: Từ mạng thử nghiệm đến Mainnet và hơn thế nữa
Kết luận
Internet Computer đang đặt cược lớn vào việc tích hợp AI trực tiếp lên blockchain. Nếu thành công, đây không chỉ là bước tiến của một dự án, mà còn là minh chứng cho khả năng Web3 cạnh tranh sòng phẳng với Web2 về công nghệ.
AI on-chain có thể trở thành chìa khóa mở ra thế hệ ứng dụng phi tập trung hoàn toàn tự động, đưa blockchain thoát khỏi hình ảnh chỉ gắn liền với giao dịch và đầu cơ, để trở thành nền tảng công nghệ trọng yếu trong thập kỷ tới.
